feature-thumbnail

Là một tín đồ của du lịch khám phá văn hoá Việt Nam đặc biệt là khu vực Tây Nguyên và miền trung bộ Việt Nam chúng ta không thể nào bỏ qua Đà Nẵng, một thành phố trung tâm tài chính du lịch, dịch vụ, văn hoá...Đến với Đà Nẵng du khách nhất định phải đến với Bảo Tàng Nghệ Thuật điêu khắc Chăm Đà Nẵng. Nơi lưu giữ trưng bày hiện vật Chăm quy mô lớn nhất Việt Nam, trực thuộc bảo tàng Đà Nẵng. Cũng là nơi lưu giữ phong phú tiêu biểu trong hàng ngàn thập kỷ qua với nhiều di sản của vương quốc cổ ChamPa một vương quốc đã tồn tại và phát triển rực rỡ tại các tỉnh duyên hải Nam Trung Bộ từ Hà Tĩnh tới Bình Thuận và các tỉnh Tây Nguyên.

Lịch sử của Bảo Tàng Chăm

Vào cuối thế kỷ 19, một công sứ tỉnh Quảng Nam là Charles Lemire, người Pháp, đã tiến hành công tác khảo cổ các di tích văn hóa Chăm và đem các di vật tìm được về trưng bày tại Đà Nẵng. Sau đó vào năm 1900, Trường Viễn Đông Bác cổ (École Française d'Extrême-Orient, còn được viết tắt là EFEO) đã tiến hành khai quật khảo cổ quy mô lớn hơn, và phát hiện được nhiều di tích và di vật của người ChamPA . Từ đó, nhu cầu xây dựng một nhà bảo tàng tại Đà Nẵng để lưu trữ và gìn giữ các cổ vật và di tích văn hóa dân tộc ChamPa . Năm 1902,nhà khảo cổ học Henri Parmentier của Trường Viễn Đông Bác cổ chính thức đề cử dự án rồi được hai kiến trúc sư người Pháp là Delaval và Auclair thực hiện. Kết quả dự án là một tòa nhà được xây dựng với nét kiến trúc của người dân tộc Champa.


Năm 1946 khi chiến tranh Pháp-Việt lan rộng thì Viện Bảo tàng Chàm bị cướp phá. Thư khố và nhiều cổ vật bảo tàng bị trộm. Đến tận 2 năm sau vào năm 1948 mới thu thập lại được 150 món, có những món bị lưu lạc sang tận bên Lào.

Dưới chế độ VIỆT NAM CỘNG HOÀ cơ sở này đổi tên thành Viện Bảo tàng Chàm. Vào thập niên 1950 và 1960, kiến trúc sư Nguyễn Bá Lăng thuộc Viện Khảo cổ tiến hành cho nới rộng diện tích các sảnh trưng bày một cách hài hòa, bắt nhịp với phần kiến trúc nguyên thủy. Ông Nguyễn Xuân Đồng người từng làm việc với Parmentier, được bổ nhiệm làm giám đốc viện Bảo Tàng Chàm. Đến năm 1972 thì được ông Nguyễn Khôn Liêu đảm nhiệm vị trí này.

Trong thời gian Chiến tranh Việt Nam- Pháp, qua sự vận động của Viện Bảo tàng Guimet bên Pháp, Viện Bảo tàng Chàm được canh giữ cẩn thận, luôn có lính canh gác thường trực bất kể ngày đêm nên không bị bất kể tổn thất hay thiệt hại nào.

Sau năm 1975 chính quyền mới tiếp thu và đến cuối thập niên 1980 thì bị kẻ gian đột nhập lấy mất một số cổ vật. Hơn 40 năm sau vào năm 2002 một tòa nhà 2 tầng với khoảng 2.000 m² diện tích trưng bày và khoảng 500 m² diện tích kho được xây dựng thêm ở phía sau.

Năm 2011 bảo tàng Chăm là bảo tàng số 1 tại Việt Nam qua đó càng khẳng định thêm vai trò và giá trị của bảo tàng trong việc gìn giữ và phát huy giá trị văn hóa dân tộc.


Bảo tàng Nghệ thuật điêu khắc Chăm Đà Nẵng có tổng diện tích 6.673 m², trong đó phần diện tích trưng bày là 2.000 m². Nhìn từ bên ngoài nhà bảo tàng Chàm mô phỏng theo kiến trúc Gothique Pháp hài hòa với không gian với hàng cây xanh xung quanh, không khí thoáng mát là một điểm tham quan cho du khách nhất định phải ghé thăm khi đến thăm Đà Nẵng. Phong cách kiến trúc của bảo tàng được thế kế theo lối kiến trúc Gothic nổi tiếng bởi hai nhà kiến trúc sư người Pháp tạo nên. Điểm nổi bật của khu nhà chính là các mái hình vòng cung có đầu nhọn giúp bảo tàng nổi bật giữa lồng thành phố, cộng thêm các phòng rộng có nhiều cửa sổ cho ánh sáng mặt trời chiếu vào khắp không gian,… tất cả đều mang đậm văn hóa Pháp vẹn nguyên như thuở ban đầu được bảo tồn kỹ lưỡng cho đến ngày hôm nay.

Khi đặt chân đến nơi đây, du khách sẽ cảm nhận được bầu không khí cổ xưa với những bức tường vàng nhuốm màu rêu phong qua năm tháng kết hợp với màu xanh tự nhiên của cây cối xung quanh, điểm nhấn với sắc trắng tinh khôi của dàn hoa sứ lan tỏa hương thơm dịu nhẹ khắp các ngóc ngách tạo nên một không gian gần gũi mà thân quen.

Cũng nhờ vào lối kiến trúc lắp nhiều cửa sổ nên hầu như các khu trưng bày của bảo tàng đều được chiếu sáng tự nhiên. Rất nhiều đoàn tham quan thích đến đây để tản bộ ngắm nhìn cận cảnh các cổ vật trong bảo tàng, tìm hiểu về những hiện vật đầy bí ẩn hoặc chụp những bức hình đầy ấn tượng mang về làm kỷ niệm. Ngoài việc sở hữu không gian kiến trúc đẹp và độc đáo trên, bảo tàng còn có hệ thống cổ vật đa dạng và mang nhiều giá trị quý giá. Khu bảo tàng 04 phòng trưng bày chuyên đề của khu bảo tàng là Văn khắc Chămpa, Gốm Sa Huỳnh – Champa, Lễ hội và Nghề truyền thống của đồng bào Chăm tại Ninh Thuận. Và đặc biệt 04 phòng trưng bày quan trọng và tiêu biểu nhất là: trà Kiệu, Mỹ Sơn, Đồng Dương và Tháp Mẫm. 

Hầu như phần lớn các cổ vật ở Bảo tàng Điêu khắc Chăm này đều được làm từ đất sét nung, đồng và sa thạch. Điểm đáng chú ý nhất đó chính là các hoa văn, họa tiết chạm rất tinh tế và mang đậm nét đặc trưng riêng của dân tộc Chăm. Trong đó, những cổ vật có phong cách nổi bật nhất ở bảo tàng đó chính là tượng thần Shiva múa, phù điêu Yaksa và Krishna, đài thờ Linga-Yoni, tượng thần rắn Naga, vũ nữ Trà Kiệu và tượng thần hạnh phúc Laksmi…

Ngoài ra, phía sau bảo tàng là phòng trưng bày tranh ảnh, tài liệu về kiến trúc Chăm Pa và một số công trình kiến trúc đặc sắc khác của Đông Nam Á. Nhờ vào các cổ vật điêu khắc này các du khách tham quan có thể hiểu thêm nhiều điều thú vị về nền văn hóa Chăm Pa đặc sắc, am hiểu nhiều hơn về lịch sử của một quốc gia Chăm Pa đã từng thịnh vượng. Đặc biệt hơn khi tham quan bảo tàng cùng công nghệ Scan 4D chắc chắn sẽ mang lại cho du khách những trải nghiệm mới mẻ, thú vị trên hành trình khám phá các bộ sưu tập cũng như tìm hiểu rõ hơn về lịch sử, văn hóa của vùng đất và con người tại vùng đất nơi đây.